Hasta Toplumlar

Gerçek Özgürlük’te ‘Sick Societies’ kitabından söz etmiştim; o zaman henüz Türkçe’ye çevrilmemişti. Bu kitabı şimdi Harun Turgut Hasta Toplumlar olarak çevirdi ve bir ay önce Buzdağı yayınladı. (Buzdağı Yayınevi; tel. 0312 219 77 98; info@buzdagiyayinevi.com) Yayınlanmadan önce kitapla ilgili benden bir yazı istediler ve önsöz olarak koydular. Bu önsözü aşağıda sizlerle paylaşıyorum.

***

 

“Bir toplumun gelenekleri ve görenekleri her zaman ve her yerde o toplumun yararına mı çalışır?”

Bu soruya önceleri, “Evet,” cevabını verir ve şöyle savunurdum; “gelenek ve görenekler toplumun yararına olmasa devam edemezler, zamanla ortadan kaybolurlar. Devam ettiklerine göre toplumsal yaşamda gördükleri bir hizmet, bir işlev vardır. O nedenle kuşaktan kuşağa doğal olarak aktarılmış gelenek ve göreneklere saygılı olmalı, aile ve eğitim kurumlarında onların öğretilmesine özen gösterilmelidir.”

Robert B. Edgerton’un Hasta Toplumlar kitabını okuyunca, “Bir toplumun gelenekleri ve görenekleri her zaman ve her yerde o toplumun yararına mı çalışır?” sorusu üzerinde yeniden düşünmem gerektiğini anladım. Los Angeles’teki Kaliforniya Eyalet Üniversitesi’nde (UCLA) psikoloji ve kültür antropolojisi alanında ders veren Profesör Edgerton, toplumların devam eden gelenek ve göreneklerinin her zaman toplumun yararına olmadığını, bazı durumlarda gelenek ve göreneklerin bir toplumu hasta edip öldürdüğünü, yok ettiğini gözlemlemiştir.

Her toplumun tanımlama ve değerlendirme sistemleri vardır. Tanımlama sistemleri o toplumun olaylar karşısında “Ne?” sorusunun cevabını, değerlendirme sistemleri “Niçin?” sorusunun cevabını verir. “Niçin?” cevabının temelinde toplumun ‘iyi’ ve ‘doğru’ları, yani ahlak nizamı vardır. Bazı ahlak nizamları zamanla hasta toplumlar, bazı ahlak nizamları ise zamanla güçlü ve sağlıklı toplumlar inşa ederler.

Hasta toplumların ‘iyi’ ve ‘doğru’ları insanın özünden kopuk bir değerlendirme sisteminden kaynaklanıyor; sağlıklı toplumların ‘iyi’ ve ‘doğru’ları ise insan özüyle uyumlu bir değerlendirme sistemi üzerine kurulu. Bu demek oluyor ki, gelenek ve göreneklerle kuşaktan kuşağa taşınan toplumun ahlak nizamı, ‘iyi’ ve ‘doğru’ları, insanın doğasıyla ahenk içinde ise toplum sağlıklı, insan doğasıyla uyumsuz ise toplum hastalıklı olmaktadır.

Bu bir bilim insanının kanaati mi?

Hayır.

Yıllarca süren araştırma ve gözlemlerin sonucunda varılmış bir bilimsel sonuç.

Hasta Toplumlar kitabını Türk toplumunun geleceği ile ilgilenen üniversiteli gençlerin, düşünürlerin, eğitimcilerin, siyasetçilerin, gazetecilerin okumasını isterim.

Kitabın Türkçe’ye kazandırılmasında emeği geçenlere teşekkür ediyorum.”

***

İçinde yaşadığımız toplum ‘hasta’ mı, ‘sağlıklı’ mı? Sanırım bu konuya bilimsel olarak bakmanın zamanı geldi.

Hasta Toplumlar
Doğan Cüceloğlu Resmi Web Sitesi © 2005-2016
YASAL UYARI: Bu site 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'na uygun olarak yayın yapmaktadır. Sitemizde yayınlanan her türlü içerik, ilgili sayfamıza link vermek koşulu ile yayınlanabilir. Aksi durumlarda yasal hakkımız saklıdır.